محيط شهر استرآباد محيط شهر استرآباد سابقا داراى برج و بارويى محكم و خندقى عميق بوده كه رفته رفته برج و باروها خراب و خندقها منهدم و آثار قدمتش معلوم است / 22 / چهار دروازهء خراب دارد : دروازهء پشت بسطام ، دروازهء فوجرد ، دروازهء مازندران ، دروازهء چهل دختر . شهر استرآباد منقسم به سه محلّه و هر محلّه مركّب از چند گذر : محلهء نعلبندان ، محلهء ميدان ، محلهء سبزه مشهد . تمام محلات و كوچه‌ها سنگ فرش و شهريست مزّين و آباد و داراى ابنيهء عاليه و اغلب از بناها با آجر و الوارهاى قطور بنا شده است كه نهايت مستحكم ، و پوشش تمام بناها از چوب و روى آنها را با سفال پخته به طور مازندران و گيلان به ترتيب مخصوص پوشانده‌اند كه هر چه ببارد از ناوهاى سفالين مىريزد . و شهر استرآباد داراى مساجد و مدارس عالى و حمامهاى محكم و كاروانسراها و بازار چنديست . مساجد مسجد جمعه ، مسجد ميخچه گران ، مسجد دبّاغان ، مسجد مير كريمى ، مسجد گلشن ، مسجد بنگشيها . مدارس مدرسهء آقا محسن ، مدرسهء سادات ، مدرسهء حاجى محمد صالح ، مدرسهء حاجى محمد تقى خان ، مدرسهء دارالشّفاء ، مدرسهء حضرت مستطاب اشرف ارفع و الا آقاى امير خان سردار سپهسالار اعظم دامت شوكته . اين مدرسه از مدارس قديم و متعلّق به مرحوم حاجى ملّا رضا بوده به واسطهء نداشتن موقوفه بكلّى ويران و خراب بود . آقاى سپهسلار اعظم در زمان حكومت ثانوى استرآباد و شاهرود و بسطام و سمنان و دامغانشان / 23 / در سنهء 1312 نام نيكى باقيات صالحات براى خودشان گذارده از كيسهء فتوّت و غيرت خودشان اقدام به ساختن اين مدرسه فرموده در نهايت استحكام و شكوه اين مدرسه را ساخته به فكر موقوفهء آنجا توجه فرموده سه دانگ و نيم ملك اوجابن را ابتياع و تيمچه و دكاكين چندى هم ساختمان كرده و موقوفهء مدرسه قرار داده‌اند و امروز اين مدرسه